Home आरोग्य कर्करोग म्हणजे आयुष्याचा शेवट नाही : लवकर निदान, चांगले उपचार आणि नव्या आशेचा किरण

कर्करोग म्हणजे आयुष्याचा शेवट नाही : लवकर निदान, चांगले उपचार आणि नव्या आशेचा किरण

1 second read
0
0
20

no images were found

कर्करोग म्हणजे आयुष्याचा शेवट नाही : लवकर निदान, चांगले उपचार आणि नव्या आशेचा किरण

कर्करोगाबाबत जागरूकता, वेळेवर तपासणी आणि उपचारांमधील प्रगती यामुळे रुग्णांना योग्य निर्णय घेण्यास आणि जीवनाचा दर्जा सुधारण्यास मदत होत आहे.

डॉ. सागर भालेराव, कन्सल्टंट सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट, वोक्हार्ट हॉस्पिटल्स, नागपूर

कर्करोग हा सर्वात भीतीदायक आजारांपैकी एक मानला जातो. कारण या आजाराचा परिणाम केवळ आरोग्यावरच होत नाही, तर रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबीयांमध्ये चिंता आणि भीतीही निर्माण होते. अनेक लोकांना असे वाटते की कर्करोगाचे निदान झाल्यानंतर मृत्यू, संपूर्ण अवयव काढून टाकण्याची शस्त्रक्रिया किंवा आयुष्यभर त्रास सहन करावा लागतो. मात्र, वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगतीमुळे कर्करोगावरील उपचारांमध्ये मोठे बदल झाले आहेत. विशेषतः सुरुवातीच्या टप्प्यात कर्करोगाचे निदान झाल्यास अनेक प्रकारच्या कर्करोगांवर यशस्वी उपचार करणे शक्य आहे.

वेळेवर निदान झाल्यास उपचार करणे सोपे होते

कर्करोगावर यशस्वी उपचार होण्यासाठी त्याचे लवकर निदान होणे खूप महत्त्वाचे आहे. मात्र, अनेक लोक भीती, माहितीचा अभाव किंवा आपली लक्षणे आपोआप बरी होतील या विचारामुळे आजाराची लक्षणे दुर्लक्षित करतात किंवा डॉक्टरांकडे जाण्यास उशीर करतात.

स्तनामध्ये नवीन गाठ जाणवणे, तोंडातील जखम बरी न होणे, कोणतेही स्पष्ट कारण नसताना रक्तस्राव होणे, शौचाच्या सवयींमध्ये सतत बदल होणे किंवा बराच काळ जाणवणारी कोणतीही असामान्य लक्षणे याकडे दुर्लक्ष करू नये. काही तपासण्यांमुळे लक्षणे दिसण्यापूर्वीच कर्करोगाचे निदान होण्यास मदत होते. महिलांनी स्तन आणि गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाच्या तपासण्यांबाबत आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. तसेच, तंबाखूचे सेवन करणाऱ्या व्यक्तींनी तोंडात होणारे बदल किंवा कोणतीही जखम याकडे विशेष लक्ष द्यावे.

या तपासण्या करण्याची गरज व्यक्तीचे वय, पूर्वीचा वैद्यकीय इतिहास, कुटुंबातील आजारांचा इतिहास आणि कर्करोग होण्याची वैयक्तिक शक्यता यावर अवलंबून असते. कोणत्या तपासण्या कराव्यात आणि त्या कधी कराव्यात, हे डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवता येते.

कर्करोगाचे निदान झाले म्हणजे आशा सोडण्याची गरज नाही

भीतीमुळे उपचार घेण्यास कधीही उशीर करू नये. प्रत्येक प्रकारचा कर्करोग वेगळा असतो. उपचार किती यशस्वी होतील, हे कर्करोगाचा प्रकार, त्याची अवस्था, रुग्णाची एकूण प्रकृती आणि उपलब्ध उपचार पद्धती यांसारख्या गोष्टींवर अवलंबून असते.

आज शस्त्रक्रिया, केमोथेरपी आणि रेडिओथेरपी या उपचार पद्धतींमध्ये मोठी प्रगती झाली आहे. कर्करोगाचे निदान, उपचारांचे नियोजन आणि उपचारादरम्यान रुग्णांची काळजी घेण्याच्या पद्धतींमध्येही झालेल्या सुधारणांमुळे अनेक रुग्णांसाठी उपचारांचे नवे पर्याय उपलब्ध झाले आहेत. योग्य उपचार आणि नियमित तपासणीमुळे अनेक रुग्ण पुन्हा आपल्या दैनंदिन कामांना सुरुवात करू शकतात आणि चांगले आयुष्य जगू शकतात.

नागपूर येथील वोक्हार्ट हॉस्पिटल्समध्ये कर्करोगाबाबत जनजागृती करणे आणि वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यासाठी लोकांना प्रोत्साहित करणे याला महत्त्व दिले जाते. यामुळे लोकांना आपल्या आजाराची योग्य माहिती मिळण्यास आणि योग्य उपचार निवडण्यास मदत होते. उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांशी मोकळेपणाने चर्चा करणे, कुटुंबीयांचा भावनिक आधार आणि योग्य माहिती मिळणे यामुळे रुग्णांचा आत्मविश्वास वाढतो आणि ते उपचारांना अधिक सकारात्मकतेने सामोरे जाऊ शकतात.

अवयव सुरक्षित ठेवून कर्करोगावर उपचार : जीवनाचा दर्जा टिकवण्याचा प्रयत्न

कर्करोगावरील शस्त्रक्रियेमध्ये झालेली एक महत्त्वाची प्रगती म्हणजे काही रुग्णांमध्ये अवयव आणि त्यांची कार्यक्षमता सुरक्षित ठेवून उपचार करणे शक्य झाले आहे. कर्करोग झाला म्हणजे संपूर्ण अवयव काढून टाकणे नेहमीच गरजेचे नसते. कोणत्या प्रकारचा कर्करोग आहे, तो कोणत्या ठिकाणी आहे आणि किती पसरला आहे, यानुसार उपचार ठरवले जातात.

स्तनाच्या कर्करोगाचे उदाहरण घेता येईल. काही रुग्णांमध्ये स्तनाचा बहुतांश भाग सुरक्षित ठेवून शस्त्रक्रिया करता येते. या शस्त्रक्रियेत कर्करोगाची गाठ आणि तिच्या आजूबाजूचा थोडा निरोगी भाग काढला जातो. यानंतर सामान्यतः रेडिओथेरपी दिली जाते. सुरुवातीच्या टप्प्यातील स्तनाच्या कर्करोगाच्या योग्य रुग्णांमध्ये या उपचारपद्धतीमुळे संपूर्ण स्तन काढून टाकण्याच्या शस्त्रक्रियेप्रमाणेच (मॅस्टेक्टॉमी) उपचारांचे यश मिळू शकते.

अशाच प्रकारच्या उपचार पद्धतींमुळे काही रुग्णांमध्ये स्वरयंत्र, मलाशय आणि इतर अवयवांचे सामान्य कार्य सुरक्षित ठेवण्यास मदत होऊ शकते. कर्करोगावर प्रभावी उपचार करण्यासोबतच रुग्णाची शारीरिक कार्यक्षमता, दिसणे आणि जीवनाचा दर्जा टिकवून ठेवणे हा या उपचारांचा उद्देश असतो. मात्र, अवयव सुरक्षित ठेवून केले जाणारे उपचार प्रत्येक रुग्णासाठी योग्य असतीलच असे नाही. रुग्णाची संपूर्ण वैद्यकीय तपासणी केल्यानंतरच याबाबत निर्णय घेतला जातो.

नवीन उपचार पद्धतींमुळे उपचारांचे अधिक पर्याय उपलब्ध

कर्करोगावरील उपचार आता केवळ पारंपरिक पद्धतींपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. टार्गेटेड थेरपी (लक्ष्यित उपचार पद्धती) कर्करोगाच्या वाढीस कारणीभूत ठरणाऱ्या विशिष्ट पेशींच्या गुणधर्मांवर काम करते. तर इम्युनोथेरपी (रोगप्रतिकारशक्तीवर आधारित उपचार) शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला कर्करोगाच्या पेशी ओळखून त्यांच्याशी लढण्यास मदत करते.

या नवीन उपचार पद्धतींमुळे काही विशिष्ट प्रकारच्या कर्करोगाच्या रुग्णांसाठी उपचारांचे अधिक पर्याय उपलब्ध झाले आहेत. मात्र, हे उपचार रुग्णासाठी योग्य आहेत की नाही, हे कर्करोगाचा प्रकार, तपासण्यांचे निष्कर्ष, आजाराची अवस्था आणि रुग्णाची वैयक्तिक परिस्थिती यावर अवलंबून असते. प्रत्येक रुग्णाला प्रत्येक उपचाराचा फायदा होईलच असे नाही. त्यामुळे अचूक निदान आणि रुग्णाच्या गरजेनुसार उपचारांचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे.

कर्करोगापासून बचाव आणि जनजागृतीही तितकीच महत्त्वाची

सर्व प्रकारचे कर्करोग टाळणे शक्य नसले, तरी जीवनशैलीत काही चांगले बदल आणि प्रतिबंधात्मक उपाय केल्यास काही प्रकारच्या कर्करोगाचा धोका कमी करता येतो. कोणत्याही प्रकारच्या तंबाखूचे सेवन टाळणे, मद्यपान मर्यादित ठेवणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे, नियमित व्यायाम करणे आणि संतुलित आहार घेणे या महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत.

डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस (HPV) या विषाणूविरोधातील लस घेतल्यास HPV मुळे होणाऱ्या कर्करोगांपासून, विशेषतः गर्भाशयाच्या मुखाच्या अनेक प्रकारच्या कर्करोगांपासून बचाव करण्यास मदत होऊ शकते. कुटुंबात कर्करोगाचा इतिहास असलेल्या किंवा कर्करोगाचा धोका अधिक असलेल्या व्यक्तींनी योग्य तपासण्या आणि कर्करोगाचा धोका जाणून घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. जनजागृती मोहिमांमुळे लोकांना कर्करोगाची सुरुवातीची लक्षणे ओळखता येतात, वेळेवर तपासणी करण्याचे महत्त्व समजते आणि विनाकारण उशीर न करता डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यास मदत होते.

कर्करोगावरील उपचार करताना केवळ आजार नव्हे, तर रुग्णाचाही विचार करावा

कर्करोगावरील उपचार म्हणजे केवळ शरीरातील गाठ काढणे किंवा आजार बरा करणे एवढेच नाही. रुग्णांना आजाराबद्दल स्पष्ट माहिती देणे, त्यांच्याशी आपुलकीने संवाद साधणे, भावनिक आधार देणे आणि उपचारांचे फायदे, धोके तसेच उपलब्ध पर्याय समजावून सांगणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. निदानापासून उपचार आणि त्यानंतर बरे होण्याच्या प्रक्रियेपर्यंत कुटुंबीयांची भूमिका महत्त्वाची असते. योग्य वैद्यकीय मार्गदर्शन आणि विश्वासार्ह माहितीमुळे रुग्णांच्या मनातील गैरसमज दूर होण्यास आणि योग्य निर्णय घेण्यास मदत होते.

7 नोव्हेंबर हा दिवस कर्करोगाबाबत जनजागृती करण्यासाठी पाळला जात असताना, वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे, योग्य तपासण्या करणे आणि कर्करोगाबाबत मोकळेपणाने चर्चा करणे यासाठी लोकांना प्रोत्साहित करूया. कर्करोगाचे निदान होणे ही निश्चितच आव्हानात्मक बाब आहे, मात्र याचा अर्थ आशा संपली असा होत नाही. लवकर निदान, उपचारांमधील प्रगती आणि रुग्णाच्या गरजेनुसार केलेले उपचार यामुळे मोठा फरक पडू शकतो.

संदेश: कर्करोगाची लक्षणे दुर्लक्षित करू नका, भीतीमुळे डॉक्टरांकडे जाण्यास उशीर करू नका आणि योग्य वेळी वैद्यकीय सल्ला घेतल्यास उपचारांचे अधिक पर्याय उपलब्ध होऊ शकतात, हे लक्षात ठेवा.

Load More Related Articles
Load More By Aakhada Team
Load More In आरोग्य
Comments are closed.

Check Also

अदाणी सिमेंटकडून क्लिंकर आणि सिमेंट वाहतुकीसाठी हेवी-ड्युटी इलेक्ट्रिक ट्रक्सचा शुभारंभ

अदाणी सिमेंटकडून क्लिंकर आणि सिमेंट वाहतुकीसाठी हेवी-ड्युटी इलेक्ट्रिक ट्रक्सचा शुभारंभ सं…