no images were found
दररोज बदामांचे सेवन केल्याने प्रौढांमध्ये झोपेच्या जाणवणाऱ्या गुणवत्तेत सुधारणा होण्यास मदत होऊ शकते
कॅलिफोर्निया बदाम बोर्डच्या निधीतून करण्यात आलेल्या नव्या संशोधनात असे आढळून आले आहे की, झोपेची गुणवत्ता खराब असलेल्या भारतीय प्रौढांनी २० आठवडे दररोज बदामांचे सेवन केल्याने त्यांनी स्वतः नोंदविलेल्या झोपेच्या गुणवत्तेत सुधारणा, झोपेची अधिक कार्यक्षमता आणि झोप लागण्यासाठी लागणाऱ्या वेळेत घट झाल्याचे दिसून आले.
मुंबई : खराब झोपेची गुणवत्ता असलेल्या भारतीय प्रौढांमध्ये करण्यात आलेल्या नवीन रँडमाइज्ड कंट्रोल्ड ट्रायलमध्ये असे आढळून आले आहे की, दररोज बदामांचे सेवन केल्याने जाणवलेल्या झोपेच्या गुणवत्तेत सुधारणा होण्यास मदत होऊ शकते. झोपेच्या आरोग्याला आधार देण्यासाठी व्यापक, फूड–फर्स्ट दृष्टिकोनाचा एक भाग म्हणून बदामांची संभाव्य भूमिका काय असू शकते, याबाबत या निष्कर्षातून नवी माहिती मिळते.
फ्रंटियर्स इन न्यूट्रिशन (देसाई et, २०२६) मध्ये प्रकाशित झालेल्या या संशोधनात झोपेची गुणवत्ता खराब असल्याचे नोंदविणाऱ्या २१–५५ वर्षे वयोगटातील १७५ भारतीय प्रौढांचा समावेश करण्यात आला होता. सहभागींना दररोज ६० ग्रॅम बदाम (अंदाजे ५० बदाम) किंवा तितक्याच कॅलरी असलेला खाकरा, चिवडा आणि क्रॅकर्स यांसारखा नियंत्रण स्नॅक देण्यात आला.
प्रमुख निष्कर्ष¹
दररोज बदामांचे सेवन केल्याचा संबंध पुढील बाबींशी आढळून आला:
- स्वतः नोंदविलेल्या एकूण झोपेच्या गुणवत्तेत सुधारणा
- स्वतः नोंदविलेल्या झोपेच्या कार्यक्षमतेत वाढ, ज्यामध्ये सहभागींनी अंथरुणावर घालवलेल्या वेळेतील अधिक वेळ झोपेत घालवला
- झोप लागण्यासाठी लागणाऱ्या स्वतः नोंदविलेल्या वेळेत घट
- रात्रीच्या वेळी जागे राहण्याचे प्रमाण कमी होण्याचे काही उत्साहवर्धक संकेत दिसून आले, मात्र अभ्यासातील सहभागी लोकसंख्येमध्ये हे निष्कर्ष सातत्याने सांख्यिकीयदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण आढळले नाहीत.
बदाम मदत का करू शकतात?
बदामांमध्ये मॅग्नेशियम आणि ट्रिप्टोफॅनसह अनेक पोषक तत्त्वे असतात, जी मज्जासंस्थेच्या सामान्य कार्यासाठी आणि एकूण आरोग्यासाठी जैविकदृष्ट्या महत्त्वाची आहेत. मॅग्नेशियम मज्जासंस्था आणि स्नायूंच्या सामान्य कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते, तर ट्रिप्टोफॅनचा वापर शरीराकडून सेरोटोनिन आणि मेलाटोनिन तयार करण्यासाठी केला जातो. बदामांमध्ये नैसर्गिकरित्या मेलाटोनिनचे अल्प प्रमाण तसेच आरोग्यासाठी उपयुक्त असंतृप्त चरबी आणि अँटिऑक्सिडंट्सही असतात.
काही प्रमुख निष्कर्ष कोणते होते?
दररोज बदामांचे सेवन करणाऱ्या सहभागींनी नियंत्रण स्नॅकचे सेवन करणाऱ्या सहभागींच्या तुलनेत त्यांच्या झोपेच्या अनेक पैलूंमध्ये सुधारणा झाल्याचे नोंदवले. यामध्ये एकूण झोपेच्या गुणवत्तेत सुधारणा, झोपेच्या कार्यक्षमतेत वाढ आणि झोप लागण्यासाठी लागणाऱ्या वेळेत घट यांचा समावेश होता.
हे निष्कर्ष पोषण आणि झोप यांच्यातील संबंधाचा अभ्यास करणाऱ्या व्यापक पुराव्यांमध्ये भर घालतात. तसेच, व्यापक निरोगी जीवनशैलीचा एक भाग म्हणून जाणवलेल्या झोपेच्या गुणवत्तेला आधार देण्यात बदामांची भूमिका असू शकते, असेही हे निष्कर्ष सूचित करतात.
या निष्कर्षांवर भाष्य करताना, शीला कृष्णस्वामी, न्यूट्रिशन अँड वेलनेस कन्सल्टंट, म्हणाल्या, “झोप हा एकूण आरोग्य आणि कल्याणाचा महत्त्वाचा भाग आहे आणि निरोगी जीवनशैलीचा एक भाग म्हणून पोषणाचीही भूमिका असू शकते. या अभ्यासातील निष्कर्ष उत्साहवर्धक आहेत, कारण झोपेची गुणवत्ता खराब असलेल्या आणि दररोज बदामांचे सेवन करणाऱ्या प्रौढांनी त्यांच्या झोपेच्या अनुभवात सुधारणा झाल्याचे नोंदवले. यामध्ये झोपेची गुणवत्ता, झोपेची कार्यक्षमता आणि झोप लागण्यासाठी लागणाऱ्या वेळेतील सुधारणा यांचा समावेश आहे.”
“तसेच, उदयोन्मुख पुरावे असे सूचित करतात की असंतृप्त चरबी आणि झोपेला आधार देणाऱ्या संयुगांनी समृद्ध असलेले वनस्पतीजन्य पदार्थ झोपेच्या गुणवत्तेला आधार देऊ शकतात आणि बदामांमध्ये इतर पोषक तत्त्वांसोबत असंतृप्त चरबीही असतात, ज्यामुळे त्यांच्या एकूण पोषक प्रोफाइलमध्ये भर पडते. बदामांमध्ये मॅग्नेशियम, पोटॅशियम आणि व्हिटॅमिन ई ही सूक्ष्म पोषक तत्त्वे असतात, जी स्नायूंना विश्रांती देणे आणि न्यूरोएंडोक्राइन नियमनाद्वारे झोपेला आधार देण्यासाठी ओळखली जातात. वस्तुनिष्ठ झोपेच्या मोजमापांवर होणारे परिणाम समजून घेण्यासाठी अधिक संशोधनाची आवश्यकता असली तरी, बदामांचा रोजच्या निरोगी आहाराच्या सवयींमध्ये साधा आणि पोषक तत्त्वांनी समृद्ध असा समावेश केला जाऊ शकतो.”
सारांश
हे निष्कर्ष पोषण आणि झोप यांच्यातील संबंधाचा अभ्यास करणाऱ्या व्यापक पुराव्यांमध्ये भर घालतात. तसेच, जाणवलेली झोपेची गुणवत्ता आणि वस्तुनिष्ठपणे मोजले जाणारे झोपेचे शरीरशास्त्रीय पैलू यांच्यातील फरक स्पष्टपणे समजून घेण्याचे महत्त्वही अधोरेखित करतात.
या संशोधनातून मिळणारा सर्वात महत्त्वाचा निष्कर्ष असा आहे की, खराब झोपेची गुणवत्ता असल्याचे नोंदविणाऱ्या प्रौढांमध्ये, व्यापक निरोगी जीवनशैलीचा एक भाग म्हणून दररोज बदामांचे सेवन केल्याने जाणवलेल्या झोपेच्या गुणवत्तेत सुधारणा होण्यास मदत होऊ शकते. वस्तुनिष्ठ झोपेच्या शरीरशास्त्रीय पैलूंवर बदामांच्या सेवनाचे परिणाम निश्चित करण्यासाठी आणि या निष्कर्षांमागील यंत्रणा अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी पुढील संशोधनाची आवश्यकता आहे.
अभ्यासाचे तपशील:
या अभ्यासात झोपेचे मूल्यांकन दोन पद्धतींनी करण्यात आले: प्रमाणित स्वयं-नोंदविलेल्या झोपेच्या प्रश्नावलींच्या माध्यमातून आणि रात्रभर करण्यात आलेल्या पॉलिसॉम्नोग्राफी (पीएसजी) च्या माध्यमातून. झोपेचे मोजमाप करण्यासाठी ही एक वस्तुनिष्ठ पद्धत असून, ती व्यापकपणे सुवर्ण मानक मानली जाते.
