no images were found
स्मार्ट मीटर्समुळे ऊर्जा कार्यक्षमता आणि रोजगारात वाढ : देशभरातील हजारो युवकांना लाभ
महाराष्ट्र, : सगळ्या गोष्टी स्मार्ट होत चालल्याने आता वीज मीटर्ससुद्धा स्मार्ट होत आहेत. यामुळे प्रामाणिक ग्राहकांना अनेक फायदे मिळत आहेत. स्मार्ट मीटर्स ग्राहकांना वीज वापराचे रिअल-टाईम डेटा देतात आणि आवश्यकतेनुसार दुरुस्तीची पावले उचलण्यास सक्षम करतात. महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांनी स्मार्ट मीटर स्वीकारणाऱ्या घरांसाठी कमी दरात वीज देण्याचे प्रोत्साहन सुरू केले आहे.
भारत सरकारने २५ कोटी पारंपरिक वीज मीटर बदलून स्मार्ट मीटर बसविण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. यामुळे वितरणातील तोटा विद्यमान १७–१८% वरून एक अंकी पातळीवर आणण्याचा प्रयत्न आहे. काही राज्यांमध्ये हा तोटा ४०% पेक्षा जास्त आहे. म्हणजेच १०० युनिट वीज दिल्यास ४० युनिट नोंदवल्या जात नाहीत — त्यामुळे प्रामाणिक ग्राहकांवर अधिक भार येतो आणि वीज कंपन्यांना तोटा होतो.
या उपक्रमामुळे विद्युत तंत्रज्ञ, फील्ड इंजिनिअर आणि सपोर्ट स्टाफसाठी हजारो रोजगार संधी निर्माण होत आहेत. फक्त महाराष्ट्रातच १५,००० तंत्रज्ञांची गरज आहे, पण सध्या फक्त ३,०००–४,००० उपलब्ध आहेत.
देशभरातील लाभार्थ्यांचे जीवन यातून बदललेले दिसत आहे:
- खान शौयब अब्दुल कलाम, अम्बेडकरनगर (उत्तर प्रदेश): पूर्वी फ्रीलान्स वायरमन म्हणून दरमहा रुपये२५,०००–३५,००० कमवत होता. मार्चपासून स्मार्ट मीटर इन्स्टॉलेशन टीममध्ये सामील झाल्यापासून त्याचे मासिक उत्पन्न रुपये१ लाखाहून अधिक झाले आहे.
- सुजीत गणेश खाडे, बदलापूर (महाराष्ट्र): पूर्वी रेल्वे सब-स्टेशनवर रुपये१५,००० पगारावर कार्यरत होते. आता जवळपास वर्षभर स्मार्ट मीटर प्रकल्पांवर काम केल्याने त्याचे उत्पन्न दुपटीने वाढले आहे. त्याने नवीन मोटारसायकल खरेदी करून अधिक कामे स्वीकारण्यास सुरुवात केली आहे. तो म्हणतो, “हा व्हेरेबल मॉडेल उत्तम आहे — जास्त काम आणि मेहनत म्हणजे जास्त उत्पन्न.”
- खियात हजार अहमद, चंपारण (बिहार): गेल्या महिन्यात ९०० हून अधिक मीटर बसवले आणि त्याचे उत्पन्न लक्षणीयरीत्या वाढले.
मूलभूत कौशल्ये असलेल्या स्थानिक युवकांना सहज प्रशिक्षण देऊन स्मार्ट मीटर तंत्रज्ञ बनवता येते. राज्यातील सर्व वर्तुळांमध्ये प्रचंड मागणी आहे आणि ही टिकाऊ उत्पन्नाची संधी ठरू शकते.
अनेक राज्यांमध्ये स्मार्ट मीटर प्रकल्प राबवणाऱ्या एका खाजगी कंपनीने सांगितले: “मनुष्यबळाची तीव्र कमतरता आहे. आम्ही मोफत प्रशिक्षण देतो आणि प्रशिक्षणार्थींना नोकरीत सामावून घेतो. त्यांचे उत्पन्न थेट त्यांनी बसवलेल्या मीटरच्या संख्येवर अवलंबून असते, त्यामुळे कामगार आणि उद्योग दोघांसाठीही हा फायद्याचा सौदा ठरतो.”
सरकारच्या पुढाकाराने आणि उद्योगाच्या सहकार्याने, स्मार्ट मीटर कार्यक्रम केवळ वीज तोटा कमी करत नाही तर हजारो कुटुंबांना नवे उपजीविकेचे साधन देत आहे.
