no images were found
एचडीएफसी बँक परिवर्तनने 15,200 हून अधिक जलस्रोत संरचना उभारल्या; ग्रामीण भारतातील 15 लाख घरांना जलसुरक्षेचा आधार
बँकेने जलसंवर्धनाच्या प्रयत्नांचा दशकभराचा टप्पा गाठला; हिमालयातील ‘आइस स्टुपा’पासून ते दुष्काळग्रस्त जिल्ह्यांतील बंधाऱ्यांपर्यंत 28 राज्यांमध्ये उपक्रम
मुंबई, :– एचडीएफसी बँक परिवर्तन, एचडीएफसी बँकेचा प्रमुख सीएसआर कार्यक्रम, यांनी जाहीर केले की त्यांनी देशभरात एकूण 15,289 पेक्षा अधिक जलसंरचना बांधल्या व पुनरुज्जीवित केल्या आहेत. या उपक्रमामुळे 10,430 हून अधिक गावांचा समावेश झाला असून 14.92 लाख घरांना जलसुरक्षेचा लाभ मिळाला आहे. याशिवाय, आरोग्य व स्वच्छता या स्तंभांतर्गत 950 हून अधिक गावांना सामुदायिक शुद्धीकरण प्रणालीद्वारे सुरक्षित पिण्याचे पाणी उपलब्ध झाले आहे.
बँकेने विविध भागांमध्ये शेततळे, चेक डॅम, विकेंद्रित वितरणासाठी जलमिनार, तसेच शाळा, आरोग्य केंद्रे आणि घरांवर पावसाचे पाणी साठवण प्रणाली अशा अनेक जलसंपत्ती बांधल्या व पुनरुज्जीवित केल्या आहेत. मध्य भारतात लिफ्ट सिंचन व रिचार्ज विहिरींमुळे आदिवासी शेतकरी समुदायांना पाणी उपक्रम अंतर्गत पाण्याचा अधिक प्रवेश मिळाला आहे. पिण्याच्या पाण्यासाठी बँकेने स्थानिक स्रोतांच्या विश्लेषणावर आधारित UV, RO किंवा मल्टी-स्टेज फिल्टरेशन वापरून मिनी शुद्धीकरण यंत्रे बसवली आहेत. यासोबत सामुदायिक पाणी टाक्या, नळजोडणी व गुणवत्ता तपासणी प्रणाली उभारल्या आहेत, ज्यामुळे गावांना सुरक्षित पिण्याचे पाणी सातत्याने उपलब्ध होत आहे.
फक्त जलसंरचना उभारल्याने शेतीत बदल घडत नाही. एचडीएफसी बँक परिवर्तन प्रत्येक संरचनात्मक गुंतवणुकीसोबत कृषी सहाय्य पुरवते – मायक्रो सिंचन प्रणाली, शेड नेट हाऊस, बायो-इनपुट रिसोर्स सेंटर्स आणि मल्टीलायर शेती पद्धती. या सर्व उपक्रमांमुळे सिंचनाखालील क्षेत्र वाढले, अनियमित पावसावर अवलंबित्व कमी झाले आणि लहान शेतकऱ्यांचे उत्पादन सुधारले. सामुदायिक जलवापर गटांना जलबजेटिंग व योग्य वापराचे प्रशिक्षण दिले जाते, ज्यामुळे प्रत्येक जलसंपत्ती बांधल्यानंतरही दीर्घकाळ उत्पादक राहते.
कार्यक्रमाच्या रचनेत सामुदायिक मालकीला केंद्रस्थानी स्थान दिले आहे. महिलांच्या स्वयं-सहायता गटांशी आणि जलवापर संघटनांशी मिळून तयार केलेले सहभागी ग्राम कृती योजना प्रत्येक गुंतवणुकीला स्थानिक प्राधान्यांशी जोडतात. GIS-आधारित नियोजनामुळे अचूक ठिकाणांची निवड होते. तसेच MGNREGA सारख्या सरकारी योजनांशी संलग्नतेमुळे परिणाम अधिक खोलवर जातो आणि पुनरावृत्ती टाळली जाते.
या प्रसंगी एचडीएफसी बँकेच्या सीएसआर प्रमुख सुश्री नुसरत पठाण म्हणाल्या, “एचडीएफसी बँक परिवर्तनमध्ये आम्ही समुदायांच्या गरजेनुसार काम केले आहे – मग ते हिमालयात आईस स्टुपा बांधणे असो किंवा अशा गावांत शुद्धीकरण यंत्र बसवणे ज्यांना कधीही स्वच्छ नळपाणी मिळाले नव्हते. ‘परिवर्तन’ अंतर्गत आमचे काम जलसंधारण, पावसाचे पाणी साठवण, जलाशयांचे बांधकाम व पुनरुज्जीवन, शेवटच्या टप्प्यापर्यंत सिंचन सुविधा, तसेच हवामान-स्मार्ट शेती पद्धतींचा प्रसार यावर आधारित आहे. 15,000 पेक्षा अधिक जलसंरचना व जवळपास हजार गावांना सुरक्षित पिण्याचे पाणी हा एक टप्पा आहे, पण खरी मोजणी त्या शेतांमध्ये आहे जिथे आता दुसरी पिके घेतली जातात आणि त्या मुलांमध्ये आहे जे दूषित पाण्यामुळे आजारी पडत नाहीत. आम्ही जलसुरक्षित भारत घडवण्यास कटिबद्ध आहोत.”
एचडीएफसी बँक परिवर्तनचे जलसंधारण प्रयत्न दशकभरापेक्षा अधिक काळ आणि अनेक राज्यांमध्ये पसरले आहेत. आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे व्यवस्थापन हा स्वतंत्र केंद्रबिंदू म्हणून औपचारिकपणे समाविष्ट करण्यात आला. या अंतर्गत जलसंधारण, वृक्षारोपण, मृदा आरोग्य आणि सौरऊर्जा यांना एकत्रित करून एक सुसंगत कार्यक्रम राबवण्यात आला. या प्रयत्नांद्वारे एचडीएफसी बँक परिवर्तन सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट गोल 6 स्वच्छ पाणी व स्वच्छता आणि एसडीजी 13 हवामान कृती साध्य करण्यासाठी काम करत आहे. ग्रामीण विकासाच्या अजेंड्यात जलसुरक्षेला केंद्रस्थानी ठेवून हा कार्यक्रम राबवला जात आहे.
परिवर्तन, एचडीएफसी बँकेचा छत्री सीएसआर कार्यक्रम, सहा प्रमुख क्षेत्रांमध्ये विकास घडवतो – ग्रामीण विकास, शिक्षणाचा प्रसार, कौशल्य विकास व उपजीविका वृद्धी, आरोग्य व स्वच्छता, वित्तीय साक्षरता व समावेशन, तसेच नैसर्गिक संसाधन व्यवस्थापन. मार्च 2025 पर्यंत परिवर्तनने 28 राज्ये व 8 केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये 10.56 कोटींहून अधिक लोकांवर परिणाम केला आहे. आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये एचडीएफसी बँकेने परिवर्तन अंतर्गत सीएसआर उपक्रमांवर ,068.03 कोटी खर्च केले.
