no images were found
बाल लैंगिक शोषण प्रतिबंधासाठी संवेदनशील समाजकार्याची गरज : यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रूरल डेव्हलपमेंटमध्ये दोन दिवसीय जनजागृती व समुपदेशन प्रशिक्षण कार्यशाळा संपन्न
कोल्हापूर,: बाल लैंगिक शोषण ही बालकांच्या सुरक्षिततेसमोरील गंभीर सामाजिक समस्या असून, तिच्या प्रतिबंधासाठी जनजागृतीबरोबरच संवेदनशील आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळाची आवश्यकता आहे. बालकांशी संवाद साधताना संवेदनशीलता, त्यांच्या वर्तनातील बदल ओळखण्याची क्षमता आणि योग्य वेळी आवश्यक सहाय्य उपलब्ध करून देण्याचे कौशल्य समाजकार्याच्या विद्यार्थ्यांनी आत्मसात करणे महत्त्वाचे आहे, असे प्रतिपादन कार्यशाळेत करण्यात आले.
शिवाजी विद्यापीठातील यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रूरल डेव्हलपमेंट येथे दि. ४ व ५ सप्टेंबर २०२६ रोजी ‘बाल लैंगिक शोषण प्रतिबंधासाठी जनजागृती आणि समुपदेशन प्रशिक्षण’ या विषयावर दोन दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले. स्कूलचे प्रभारी संचालक डॉ. संतोष सुतार आणि समाजकार्य अभ्यासक्रमाचे समन्वयक डॉ. उमेश गडेकर, समाजकार्य अभ्यासक्रमाचे सहायक प्राध्यापक डॉ. अमोल मिणचेकर, डॉ. उर्मिला दशवंत, मंजुषा मोहिते, डॉ. सोहेल मुजावर, अधिविभागातील सर्व प्राध्यापक व संशोधक विद्यार्थी सौरभ धनवडे, माधुरी भाले, मोहिनी देवकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली झालेल्या या प्रशिक्षणात समाजकार्य आणि मास्टर ऑफ रूरल स्टडीज या दोन अभ्यासक्रमाच्या विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला.
बाल लैंगिक शोषणाचा परिणाम बालकांच्या शिक्षणावर, भावनिक आणि मानसिक आरोग्यावर तसेच सामाजिक विकासावर दीर्घकाळ होऊ शकतो. त्यामुळे या विषयाकडे केवळ कायदेशीर किंवा सामाजिक समस्येच्या दृष्टिकोनातून न पाहता, बालकांच्या सुरक्षिततेशी आणि सर्वांगीण विकासाशी संबंधित प्रश्न म्हणून पाहण्याची गरज कार्यशाळेत अधोरेखित करण्यात आली. बालकांच्या वर्तनातील बदल, संभाव्य संकेत आणि मदतीची गरज ओळखताना घाईघाईने निष्कर्ष न काढता, बालकाचे म्हणणे शांतपणे ऐकणे आणि त्याच्या सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे या बाबींवर प्रशिक्षणात भर देण्यात आला.
बाल लैंगिक शोषण प्रतिबंधाच्या क्षेत्रात गेल्या १७ वर्षांपासून कार्यरत असलेल्या अर्पण संस्थेच्या तज्ज्ञांनी प्रशिक्षण दिले. संस्थेच्या हिलिंग प्रशिक्षक मानसी नाईक तसेच प्रशिक्षक नेहा मारू, भाविका पोरे, वेदांत रणदिवे आणि तन्वी शाह यांनी विविध सत्रांमधून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. प्रशिक्षणादरम्यान बाल लैंगिक शोषणाचे स्वरूप, प्रतिबंधात्मक उपाय, बालकांच्या वर्तनातील बदल व संकेत ओळखणे, संवेदनशील संवाद आणि समुपदेशनाची प्राथमिक कौशल्ये याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.
बालकांशी संवाद साधताना विश्वासाचे वातावरण निर्माण करणे, त्यांना दोष न देणे, त्यांचे म्हणणे गांभीर्याने ऐकणे आणि आवश्यकतेनुसार योग्य मदत व आधार उपलब्ध करून देणे या बाबींचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आले. तसेच बालकांना आवश्यक सहाय्य व सेवांशी जोडण्याच्या पद्धती, प्रतिबंधात्मक जनजागृतीची भूमिका आणि बाल संरक्षणाच्या क्षेत्रात समाजकार्याची जबाबदारी यांवरही चर्चा करण्यात आली.
समाजात बाल लैंगिक शोषणाबाबत असलेले गैरसमज, भीती आणि कलंक दूर करण्यासाठी संवेदनशील संवादाची गरज असल्याचे प्रशिक्षणातून स्पष्ट करण्यात आले. बालकांच्या सुरक्षिततेसाठी कुटुंब, शैक्षणिक संस्था, समाज आणि संबंधित यंत्रणा यांनी समन्वयाने कार्य करणे आवश्यक आहे. या प्रक्रियेत समाजकार्याच्या विद्यार्थ्यांची भूमिका महत्त्वाची असून, त्यांना प्रतिबंधात्मक जनजागृती, प्राथमिक समुपदेशन आणि योग्य सहाय्य याबाबत प्रशिक्षित करणे ही काळाची गरज आहे.
दोन दिवसीय कार्यशाळेमुळे विद्यार्थ्यांना बाल लैंगिक शोषणाच्या प्रतिबंधासाठी आवश्यक असलेल्या संवेदनशील दृष्टिकोनाची, संवादकौशल्यांची आणि प्राथमिक हस्तक्षेपाच्या पद्धतींची ओळख झाली. बालकांच्या सुरक्षिततेसाठी कार्यरत राहण्याची सामाजिक जबाबदारी आणि समाजकार्याच्या क्षेत्रातील व्यावसायिक भूमिकेचे महत्त्व याबाबतही विद्यार्थ्यांमध्ये जागरूकता निर्माण झाली.
यशवंतराव चव्हाण स्कूल ऑफ रूरल डेव्हलपमेंट आणि अर्पण संस्थेच्या संयुक्त उपक्रमातून आयोजित करण्यात आलेली ही कार्यशाळा बाल संरक्षणाच्या क्षेत्रात संवेदनशील, प्रशिक्षित आणि जबाबदार मनुष्यबळ निर्माण करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण ठरली. बाल लैंगिक शोषणाच्या प्रतिबंधासाठी व्यापक जनजागृती, योग्य मार्गदर्शन आणि आवश्यक सहाय्यव्यवस्थेशी जोडणी यांचे महत्त्व अधोरेखित करणारा हा उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक व व्यावसायिक विकासासाठी उपयुक्त ठरला.
